Rerenga Kōrero Ngoi
Ka hangaia pēneitia te rerenga kōrero ngoi:
Tense + verb + subject + i/ki + object.
Kua + horoi + au + i + ngā kākahu.Kua horoi au i ngā kākahu.
I have washed the clothes.
I roto i te reo Ingarihi, mehemea ka rerekē te wā, ka rerekē te āhua o te kupu mahi, hei tauira, go, going, went te mea, te mea. I roto i te reo Māori ko te tohu wā anake te mea ka rerekē, ka ōrite te āhua o te kupu mahi. Hei tauira, ko te kupu mahi haere, ko tōna tikanga te haere.
| Tohu wā | He Tauira | |
|---|---|---|
| Wā o mua, kua oi |
Kua |
Kua haere au. |
| Wā o mua |
I |
I haere au. |
| Ināianei |
Kei te |
Kei te haere au. Kei te noho au i Pukerua Bay. |
| Kei te haere tonu |
e (verb) ana |
E haere ana au. E noho ana au i Pukerua Bay. |
| Wā ki muri |
Ka |
Ka haere au. |
He whakamārama
e (verb) ana - kei te haere tonu
E kīia nei tēnei wā ko te wā haere tonu, nō te mea ka waiho hei tohu mō tētahi āhuatanga, tētahi mahi e haere tonu ana ahakoa i te wā o mua, o muri, o nāianei rānei.
I tērā tau e ako ana ia.
Last year she was studying.
I roto i te whakatakoto reo Pākehā, ko ‘was’ te tohu o te wā o mua. Ko ngā punga e...ana e pai ana mō ngā kōrero pēnei i tēnei e pā ana ki te wā o mua. Ko ngā punga kei te... e pai ana mō te wā o nāianei anake.
Ka - wā muri, te mahi o muri
Ka tohu a 'Ka' i te mahi e whai ake nei: Ka whakamahia anō hoki ki te tohu ka whai ake tētahi mahi, hei tauira:
Ka hoki mai ia.
He will return.I muri i te hui, ka hoki mai ia.
After the hui, he returned.